ΚΛΙΝΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ FENO ΣΤΟ ΑΣΘΜΑ

Ερμηνεία του εκπνεόμενου NO στο άσθμα

Μια απλούστερη μέθοδος έχει προταθεί στις Οδηγίες Κλινικής Πρακτικής της Αμερικανικής Πνευμονολογικής Εταιρείας για την ερμηνεία του FeNO:

• Ένα FeNO μικρότερο από 25 ppb σε ενήλικες και λιγότερο από 20 ppb σε παιδιά ηλικίας κάτω των 12 ετών υποδηλώνει την απουσία ηωσινοφιλικής φλεγμονής των αεραγωγών.
• FeNO μεγαλύτερο από 50 ppb σε ενήλικες ή μεγαλύτερο από 35 ppb σε παιδιά υποδηλώνει ηωσινοφιλική φλεγμονή των αεραγωγών.
• Οι τιμές του FeNO μεταξύ 25 και 50 ppb σε ενήλικες (20 έως 35 ppb σε παιδιά) θα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή σε σχέση με την κλινική κατάσταση.
• Μια αυξανόμενη τιμή FeNO με μεταβολή μεγαλύτερη από 20% και περισσότερα από 25 ppb (20 ppb σε παιδιά) από ένα προηγουμένως σταθερό επίπεδο υποδηλώνει αυξημένη ηωσινοφιλική φλεγμονή των αεραγωγών, αλλά υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ των ατόμων.
• Μια μείωση του FeNO μεγαλύτερη από 20 τοις εκατό για τιμές άνω των 50 ppb ή περισσότερο από 10 ppb για τιμές μικρότερες από 50 ppb μπορεί να είναι κλινικά σημαντική.

Διάγνωση και χαρακτηρισμός του άσθματος

Η Παγκόσμια Πρωτοβουλία για το Άσθμα συνιστά να μην χρησιμοποιείται το FeNO για τη διάγνωση του άσθματος, καθώς ενδέχεται να μην είναι αυξημένο στο μη ηωσινοφιλικό άσθμα και μπορεί να είναι αυξημένο σε ασθένειες εκτός του άσθματος, όπως η ηωσινοφιλική βρογχίτιδα ή η αλλεργική ρινίτιδα.

Ως οδηγός για τη θεραπεία

Οι διεθνείς οδηγίες προτείνουν τη χρήση των επιπέδων FeNO, επιπλέον άλλων αξιολογήσεων (π.χ. κλινική φροντίδα, ερωτηματολόγια) για την καθοδήγηση της έναρξης και της προσαρμογής της θεραπείας ελέγχου του άσθματος.

Χρήση στην κλινική έρευνα

Το εκπνεόμενο μονοξείδιο του αζώτου διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην κλινική έρευνα και πιθανότατα θα βοηθήσει στην επέκταση της κατανόησής μας για το άσθμα, όπως οι παράγοντες που ευθύνονται για τις εξάρσεις του άσθματος και οι θέσεις και οι μηχανισμοί δράσης των φαρμάκων για το άσθμα.

ΧΡΗΣΗ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

Βρογχεκτασίες και κυστική ίνωση

Τα παιδιά με κυστική ίνωση (ΚΙ) έχουν χαμηλότερα επίπεδα FeNO από τα κατάλληλα αντίστοιχα μάρτυρες. Αντίθετα, μια μελέτη διαπίστωσε ότι ασθενείς με βρογχεκτασίες εκτός ΚΙ είχαν αυξημένα επίπεδα FeNO και αυτά τα επίπεδα συσχετίστηκαν με τον βαθμό της ανωμαλίας που ήταν εμφανής στην αξονική τομογραφία θώρακος.

Διάμεση πνευμονοπάθεια και σαρκοείδωση

Σε μια μελέτη ασθενών με σκληρόδερμα, παρατηρήθηκε υψηλότερο εκπνεόμενο NO σε ασθενείς με διάμεση πνευμονοπάθεια (ILD) σε σύγκριση με εκείνους χωρίς ILD, ενώ το αντίθετο διαπιστώθηκε σε μια άλλη μελέτη. Σε μια μελέτη 52 ασθενών με σαρκοείδωση, η μέση τιμή FeNO ήταν 6,8 ppb, η οποία είναι σημαντικά μικρότερη από το όριο των 25 ppb που χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει τη φλεγμονή του άσθματος.

Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια

FE_NOΤα επίπεδα FeNO είναι ελάχιστα αυξημένα σε σταθερή ΧΑΠ, αλλά μπορεί να αυξηθούν με πιο σοβαρή νόσο και κατά τη διάρκεια παροξύνσεων. Οι καπνιστές έχουν περίπου 70% χαμηλότερα επίπεδα FeNO. Σε ασθενείς με ΧΑΠ, τα επίπεδα FeNO μπορεί να είναι χρήσιμα για τη διαπίστωση της παρουσίας αναστρέψιμης απόφραξης της ροής του αέρα και τον προσδιορισμό της ανταπόκρισης στα γλυκοκορτικοειδή, αν και αυτό δεν έχει αξιολογηθεί σε μεγάλες τυχαιοποιημένες δοκιμές.

Βήχας παραλλαγής άσθματος

Η FENO έχει μέτρια διαγνωστική ακρίβεια στην πρόβλεψη της διάγνωσης του άσθματος τύπου βήχα (CVA) σε ασθενείς με χρόνιο βήχα. Σε μια συστηματική ανασκόπηση 13 μελετών (2019 ασθενείς), το βέλτιστο εύρος αποκοπής για την FENO ήταν 30 έως 40 ppb (αν και παρατηρήθηκαν χαμηλότερες τιμές σε δύο μελέτες) και η συνολική περιοχή κάτω από την καμπύλη ήταν 0,87 (95% CI, 0,83-0,89). Η ειδικότητα ήταν υψηλότερη και πιο συνεπής από την ευαισθησία.

Μη ασθματική ηωσινοφιλική βρογχίτιδα

Σε ασθενείς με μη ασθματική ηωσινοφιλική βρογχίτιδα (NAEB), τα ηωσινόφιλα στα πτύελα και το FENO αυξάνονται σε παρόμοιο εύρος με αυτό των ασθενών με άσθμα. Σε μια συστηματική ανασκόπηση τεσσάρων μελετών (390 ασθενείς) σε ασθενείς με χρόνιο βήχα λόγω NAEB, τα βέλτιστα επίπεδα αποκοπής FENO ήταν 22,5 έως 31,7 ppb. Η εκτιμώμενη ευαισθησία ήταν 0,72 (95% CI 0,62-0,80) και η εκτιμώμενη ειδικότητα ήταν 0,83 (95% CI 0,73-0,90). Επομένως, το FENO είναι πιο χρήσιμο για την επιβεβαίωση του NAEB παρά για τον αποκλεισμό του.

Λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος

Σε μία μελέτη ασθενών χωρίς υποκείμενη πνευμονική νόσο, οι ιογενείς λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος οδήγησαν σε αυξημένο FENO.

Πνευμονική υπέρταση

Το ΝΟ είναι ευρέως αναγνωρισμένο ως παθοφυσιολογικός μεσολαβητής στην πνευμονική αρτηριακή υπέρταση (ΠΑΥ). Εκτός από την αγγειοδιαστολή, το ΝΟ ρυθμίζει τον πολλαπλασιασμό των ενδοθηλιακών κυττάρων και την αγγειογένεση και διατηρεί τη συνολική αγγειακή υγεία. Είναι ενδιαφέρον ότι οι ασθενείς με ΠΑΥ έχουν χαμηλές τιμές FENO.

Το FENO φαίνεται να έχει επίσης προγνωστική σημασία, με βελτιωμένη επιβίωση σε ασθενείς που έχουν αύξηση των επιπέδων FENO με θεραπεία (ανταγωνιστές διαύλων ασβεστίου, εποπροστενόλη, τρεπροστινίλη) σε σύγκριση με εκείνους που δεν έχουν. Έτσι, τα χαμηλά επίπεδα FENO σε ασθενείς με πνευμονική αρτηριακή υπέρταση (ΠΑΥ) και η βελτίωση με αποτελεσματικές θεραπείες υποδηλώνουν ότι μπορεί να είναι ένας πολλά υποσχόμενος βιοδείκτης για αυτή την ασθένεια.

Πρωτοπαθής δυσλειτουργία των κροσσών

Το ρινικό NO είναι πολύ χαμηλό ή απουσιάζει σε ασθενείς με πρωτοπαθή δυσλειτουργία των κροσσών (PCD). Η χρήση του ρινικού NO για τον έλεγχο της PCD σε ασθενείς με κλινική υποψία PCD συζητείται ξεχωριστά.

Άλλες συνθήκες

Εκτός από την πνευμονική υπέρταση, άλλες παθήσεις που σχετίζονται με χαμηλά επίπεδα FENO περιλαμβάνουν την υποθερμία και τη βρογχοπνευμονική δυσπλασία, καθώς και τη χρήση αλκοόλ, καπνού, καφεΐνης και άλλων ναρκωτικών.